Wetenschapsfilosofie
Wetenschapsfilosofie onderzoekt hoe wetenschappelijke kennis tot stand komt en wanneer we die kennis kunnen vertrouwen. Wat maakt onderzoek wetenschappelijk? Bestaat er één wetenschappelijke methode? En hoe ontwikkelen wetenschappelijke theorieën zich? In de hoorcolleges van Home Academy ontdek je hoe filosofen en wetenschappers door de eeuwen heen over deze vragen hebben nagedacht.
Wetenschapsfilosofie bij Home Academy
De hoorcolleges van Home Academy binnen Filosofie & Religie benaderen wetenschapsfilosofie vanuit verschillende perspectieven. In Betrouwbare kennis onderzoekt Herman Philipse hoe we kunnen bepalen of wetenschappelijke kennis betrouwbaar is. Hij volgt de ontwikkeling van het denken over wetenschap van Aristoteles en Descartes tot Karl Popper, Thomas Kuhn en moderne ideeën over onder andere causaliteit, wetenschappelijke verklaringen en realisme.
Ook de ontwikkeling van wetenschap zelf komt aan bod. In De Wetenschappelijke Revolutie laat Floris Cohen zien hoe in de zeventiende eeuw nieuwe manieren van waarnemen, experimenteren en onderzoeken ontstonden. Denkers en wetenschappers als Kepler, Galilei, Descartes, Bacon en Newton speelden daarin een belangrijke rol.
Andere hoorcolleges richten zich op de invloed van wetenschappelijke theorieën en ontwikkelingen op ons denken. Zo komt de evolutietheorie van Darwin aan bod en wordt onderzocht hoe wetenschap zich verhoudt tot filosofische en maatschappelijke vraagstukken. Daarmee biedt wetenschapsfilosofie niet alleen inzicht in wat we weten, maar vooral in hoe we tot kennis komen.
Veel gestelde vragen
1. Wanneer kunnen we wetenschappelijke kennis betrouwbaar noemen?
De betrouwbaarheid van wetenschappelijke kennis is een centrale vraag binnen de wetenschapsfilosofie. In Betrouwbare kennis onderzoekt Herman Philipse hoe filosofen door de eeuwen heen hebben geprobeerd te bepalen wat betrouwbare kennis is. Daarbij behandelt hij verschillende opvattingen over wetenschappelijke methoden, toetsing en bewijs en bespreekt hij onder andere het denken van Aristoteles, Descartes, Hume, Kant en Karl Popper.
2. Bestaat er één wetenschappelijke methode?
Wetenschap kent verschillende manieren om kennis te verzamelen en theorieën te toetsen. In Betrouwbare kennis onderzoekt Herman Philipse of er sprake is van een typische wetenschappelijke methodologie. Daarbij komen onder andere inductie, confirmatie, causaliteit en wetenschappelijke verklaringen aan bod. Ook bespreekt hij verschillende ideeën over de manier waarop wetenschappelijke kennis groeit en verandert.
3. Wat is het inductieprobleem van David Hume?
Het inductieprobleem draait om de vraag hoe we vanuit waarnemingen tot algemene uitspraken kunnen komen. In Betrouwbare kennis behandelt Herman Philipse het inductieprobleem van David Hume en keert dit vraagstuk later terug bij moderne confirmatietheorieën en het Bayesianisme. Daarmee laat het hoorcollege zien waarom het rechtvaardigen van wetenschappelijke conclusies een belangrijk filosofisch probleem is.
4. Hoe veranderde de Wetenschappelijke Revolutie de manier waarop onderzoek werd gedaan?
Tijdens de zeventiende eeuw ontstonden nieuwe manieren om de natuur te onderzoeken. In De Wetenschappelijke Revolutie behandelt Floris Cohen onder andere de overgang van ongedwongen waarneming naar experiment en de ontwikkeling van nieuwe onderzoeksmethoden. Aan de hand van wetenschappers en denkers als Bacon, Galilei, Descartes, Kepler en Newton laat hij zien welke veranderingen aan de basis kwamen te liggen van de moderne natuurwetenschap.
5. Wat betekenen Karl Popper en Thomas Kuhn voor de wetenschapsfilosofie?
Karl Popper en Thomas Kuhn ontwikkelden invloedrijke ideeën over de ontwikkeling van wetenschappelijke kennis. In Betrouwbare kennis behandelt Herman Philipse eerst Poppers visie op de groei van kennis en de problemen die daarbij ontstaan. Vervolgens bespreekt hij Thomas Kuhn en Imre Lakatos als onderdeel van de verdere ontwikkeling van het denken over wetenschap. Zo laat het college zien hoe verschillende filosofen verklaren hoe wetenschappelijke kennis verandert en groeit.
