Wetenschapsfilosofie

De betrouwbaarheid van wetenschappelijke kennis is een centrale vraag binnen de wetenschapsfilosofie. In Betrouwbare kennis onderzoekt Herman Philipse hoe filosofen door de eeuwen heen hebben geprobeerd te bepalen wat betrouwbare kennis is. Daarbij behandelt hij verschillende opvattingen over wetenschappelijke methoden, toetsing en bewijs en bespreekt hij onder andere het denken van Aristoteles, Descartes, Hume, Kant en Karl Popper.

Wetenschap kent verschillende manieren om kennis te verzamelen en theorieën te toetsen. In Betrouwbare kennis onderzoekt Herman Philipse of er sprake is van een typische wetenschappelijke methodologie. Daarbij komen onder andere inductie, confirmatie, causaliteit en wetenschappelijke verklaringen aan bod. Ook bespreekt hij verschillende ideeën over de manier waarop wetenschappelijke kennis groeit en verandert.

Het inductieprobleem draait om de vraag hoe we vanuit waarnemingen tot algemene uitspraken kunnen komen. In Betrouwbare kennis behandelt Herman Philipse het inductieprobleem van David Hume en keert dit vraagstuk later terug bij moderne confirmatietheorieën en het Bayesianisme. Daarmee laat het hoorcollege zien waarom het rechtvaardigen van wetenschappelijke conclusies een belangrijk filosofisch probleem is.

Tijdens de zeventiende eeuw ontstonden nieuwe manieren om de natuur te onderzoeken. In De Wetenschappelijke Revolutie behandelt Floris Cohen onder andere de overgang van ongedwongen waarneming naar experiment en de ontwikkeling van nieuwe onderzoeksmethoden. Aan de hand van wetenschappers en denkers als Bacon, Galilei, Descartes, Kepler en Newton laat hij zien welke veranderingen aan de basis kwamen te liggen van de moderne natuurwetenschap.

Karl Popper en Thomas Kuhn ontwikkelden invloedrijke ideeën over de ontwikkeling van wetenschappelijke kennis. In Betrouwbare kennis behandelt Herman Philipse eerst Poppers visie op de groei van kennis en de problemen die daarbij ontstaan. Vervolgens bespreekt hij Thomas Kuhn en Imre Lakatos als onderdeel van de verdere ontwikkeling van het denken over wetenschap. Zo laat het college zien hoe verschillende filosofen verklaren hoe wetenschappelijke kennis verandert en groeit.