Bruckner
Bruckner
Een hoorcollege over zijn leven en werk
Door: Samama, Leo
Luisterduur: 4 uur 6 minuten
Datum uitgave: 16/09/2025
ISBN: 9789085302858
Prijs: €18,00
Samenvatting
Anton Bruckner (1824–1896) roept tot op de dag van vandaag felle reacties op: voor de één een eenvoudige boerenjongen, voor de ander een visionair genie. Zijn muziek wordt geroemd om haar mystieke grandeur, maar ook bekritiseerd om haar lengte en complexiteit. In dit hoorcollege wordt de luisteraar door Leo Samama meegenomen op een muzikale reis door het leven en werk van deze markante componist.
Van zijn vroege religieuze koorwerken, gevormd door de katholieke traditie en het Caecilianisme, tot zijn eerste orkestwerken waarin Beethoven, Schumann en Liszt doorklinken, ontdek je hoe Bruckner zijn unieke stijl ontwikkelde. De invloed van Wagner, met zijn dramatische klankwereld en herkenbare motieven, gaf Bruckners latere symfonieën een ongekende intensiteit.
Samama verkent de Wagneriaanse Derde en de weelderige Vierde, de monumentale Vijfde en de internationaal succesvolle Zevende symfonie, geschreven als eerbetoon aan Wagner. En natuurlijk komt ook de onvoltooide Negende aan bod, waarin Bruckner als tijdgenoot van Brahms en voorloper van Mahler de weg naar de moderne muziek inslaat.
Een boeiend hoorcollege voor wie de grandeur en geheimen van Bruckner wil doorgronden, van devoot organist tot symfonisch meester, verrijkt met diverse luisterfragmenten.
Download de bijlage bij het hoorcollege Bruckner.
Dit hoorcollege is tot stand gekomen i.s.m. Studium Generale Universiteit Leiden.
Inhoudsopgave
College 1
H1. Inleiding
H2. Koor- en jeugdwerken
H3. Het Caecilianisme
College 2
H4. De eerste orkestwerken
H5. De Nulde en de Tweede symfonie
College 3
H6. Korte recapitulatie
H7. Bruckners trompet
H8. Wagneriana en meer
College 4
H9. De Vijfde symfonie
H10. De Zevende en de Negende symfonie
Veelgestelde vragen over het hoorcollege: Bruckner
1. Wie was Anton Bruckner en waarom is hij zo beroemd?
Anton Bruckner (1824–1896) was een Oostenrijkse componist en organist die vooral bekend werd door zijn monumentale symfonieën en religieuze koorwerken. Hij groeide op in een katholieke omgeving en ontwikkelde zich van onderwijzer en kerkorganist tot een belangrijke componist van de romantiek. Zijn muziek staat bekend om haar indrukwekkende klank, lange muzikale spanningsbogen en spirituele karakter.
2. Wat zijn de bekendste symfonieën van Anton Bruckner?
Tot de bekendste werken van Anton Bruckner behoren zijn Derde, Vierde, Vijfde, Zevende en Negende symfonie. De Vierde staat bekend als de Romantische symfonie, terwijl de Zevende zijn internationale doorbraak betekende. De Vijfde valt op door haar complexe muzikale structuur en indrukwekkende finale. Zijn onvoltooide Negende symfonie wordt beschouwd als een van zijn belangrijkste late werken.
3. Welke invloed had Richard Wagner op de muziek van Anton Bruckner?
Richard Wagner had grote invloed op de muzikale ontwikkeling van Anton Bruckner. Vooral Wagners rijke orkestklanken, chromatische harmonieën en dramatische compositiestijl inspireerden hem. Deze invloed is duidelijk hoorbaar in Bruckners Derde symfonie, die hij aan Wagner opdroeg. Ook in latere symfonieën verwerkte Bruckner elementen uit Wagners muziek, maar hij ontwikkelde daarbij een herkenbare eigen stijl.
4. Waarom speelde religie zo’n belangrijke rol in het leven en werk van Bruckner?
Anton Bruckner was diep religieus en bracht een belangrijk deel van zijn jeugd door in het Augustijner klooster van Sankt Florian. Daar ontwikkelde hij zijn muzikale vaardigheden en raakte hij vertrouwd met de katholieke kerkmuziek. Zijn vroege composities bestonden voornamelijk uit religieuze koorwerken, geïnspireerd door componisten als Palestrina, Mozart en Haydn. Ook zijn latere symfonieën worden vaak gekenmerkt door een spirituele en monumentale klankwereld.
5. Waarom is de Negende symfonie van Bruckner nooit voltooid?
Anton Bruckner werkte in zijn laatste levensjaren aan zijn Negende symfonie, maar zijn verslechterende gezondheid maakte het componeren steeds moeilijker. Toen hij in 1896 overleed, had hij slechts drie van de vier delen voltooid. Bruckner stelde zelf voor om zijn Te Deum als afsluiting te gebruiken. Later zijn verschillende pogingen gedaan om de ontbrekende finale te reconstrueren, maar de symfonie wordt meestal uitgevoerd met de drie voltooide delen.
Over de spreker: Samama, Leo
Leo Samama was als docent verbonden aan de conservatoria van Utrecht, Maastricht en Tilburg en aan de Rijksuniversiteit Utrecht, en schreef voor De Volkskrant, NRC/Handelsblad, de Haagse Post en Luister. Van 1991 was hij twee jaar gedelegeerd artistiek verantwoordelijke (namens het bestuur) bij het Koninklijk Concertgebouworkest, tot 2003 artistiek coördinator van het Residentie Orkest en van 2003 tot 2010 directeur van het Nederlands Kamerkoor.
Samama heeft in tal van besturen zitting genomen, en diverse ‘podia’ (mede)opgericht, zoals de Nederlandse Strijkkwartet Academie en het internationale platform voor professionele kamerkoren TENSO.
Als auteur schreef hij onder meer Alphons Diepenbrock, componist van het vocale (Amsterdam, AUP 2012) en Nederlandse muziek in de 20ste eeuw (Amsterdam, AUP 2006), De zin van muziek (Amsterdam, AUP 2014), Het soloconcert (AUP 2015) en Het strijkkwartet (AUP 2018).
In 2023 verscheen van hem de Engelstalige uitgave Alphons Diepenbrock. The Life, Times and Music of a Dutch Romantic Composer (London, Toccata Press, 2023)
De compositorische werkzaamheden van Leo Samama hebben sinds zijn eerste officiële opus in 1974/75 tot uitvoeringen in binnen- en buitenland, tal van plaat- en cd-producties en een groot aantal opdrachten geleid. Voor zijn verdiensten voor het Nederlandse muziekleven is Leo Samama in juni 2010 benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau.
