Darwin en de evolutietheorie

Een hoorcollege over zijn leven, denken en de gevolgen van zijn werk

Door: Braeckman, Johan
Luisterduur: 4 uur en 25 minuten
Levertijd: Direct te downloaden of onbeperkt streamen via de Home Academy Club
Datum uitgave: 2010
ISBN: 9789085309246


Samenvatting

De evolutietheorie is één van de belangrijkste wetenschappelijke theorieën. Naast een antwoord op vragen over biologische verschijnselen, biedt ze mogelijkheden om na te denken over diverse filosofische problemen. De laatste decennia vindt ze ook haar weg naar andere academische disciplines zoals geneeskunde en de gedragswetenschappen. In zijn hoorcollege schetst Braeckman het leven van Charles Darwin. Hij zet vervolgens uiteen wat de moderne evolutietheorie inhoudt, hoe ze zich ontwikkelde bij haar grondlegger en hoe we kunnen nadenken over diverse actuele discussies omtrent de theorie.

Johan Braeckman geeft in Nederland tweedaagse cursussen over kritisch denken via Brainfeed. Voor meer informatie klik hier.

Bij het hoorcollege hoort een synopsis, deze kunt u hier downloaden.

Dit college is tot stand gekomen i.s.m. de Universiteit voor Humanistiek.

Het hoorcollege Darwin en de evolutietheorie is alleen als download beschikbaar. Klik hier voor onze handleidingen over downloaden en/of het beluisteren van onze hoorcolleges op een PC, Mac, tablet of telefoon.

U kunt het hoorcollege tevens via onze streamingdienst beluisteren.



Inhoudsopgave


College 1. Charles Darwin: een geboren naturalist

H1. Darwins besef van de complexiteit van de natuur
H2. Erasmus Darwin en Charles’ afgebroken studies
H3. Natuurtheologie, The Beagle en geologie

 

College 2. De ontwikkeling van de evolutietheorie

H4. Vuurlanders, huwelijk en Down House
H5. Spotvogels, notaboekjes en een moordbekentenis
H6. De dood van Annie en de gevolgen van een brief van Wallace

 

College 3. De werking van natuurlijke selectie

H7. Evolutie door natuurlijke selectie en de vorming van adaptaties
H8. Bezwaren tegen natuurlijke selectie en de oplossingen ervoor
H9. Universeel darwinisme en onbegrip over natuurlijke selectie

 

College 4. De betekenis van evolutie en selectie

H10. Natuurlijke selectie versus intelligent ontwerp en seksuele selectie
H11. De testbaarheid van de evolutietheorie en moderne visies op seksuele selectie
H12. Wetenschappelijke en filosofische discussies over evolutietheorie na Darwins dood


Over de spreker: Braeckman, Johan

Prof. dr. Johan Braeckman studeerde wijsbegeerte en menselijke ecologie aan de
Universiteit Gent, de Vrije Universiteit Brussel en de University of California. Hij doceert aan de Universiteit Gent en was Socrates hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Hij publiceerde meerdere boeken, onder meer Darwins moordbekentenis (2001), De Rivier van Herakleitos. Een eigenzinnige visie op de wijsbegeerte (met E. Vermeersch, 2008), De Ongelovige Thomas heeft een Punt (met M. Boudry, 2012) en Fascinerend LevenMarkante figuren en ideeën uit de geschiedenis van de biologie (met L. Van Speybroeck, 2013). Hij geeft geregeld lezingen in binnen- en buitenland over meerdere thema’s die in zijn werk aan bod komen. Van Johan Braeckman zijn bij Home Academy verschenen Darwin en de evolutietheorie en Kritisch denken. Meer info over Johan Braeckman is te vinden op zijn website: www.johanbraeckman.be

 


Recensies

'De natuur is blind voor lijden en geluk, kent geen waarden, geen doelen en is amoreel.'

Dat besef dringt bij Darwin door na de dood van zijn geliefde dochtertje Annie. Darwin is niet alleen van grote betekenis voor de wetenschap, maar ook voor de filosofie en voor het wereldbeeld. Filosoof Johan Braeckman legt in vier uur klare taal uit wat het belang is van Charles Darwins theorie van evolutie. De colleges zijn prettig en boeiend om naar te luisteren. Braeckman schetst een biografie van Darwin en een overzicht van de stand van wetenschap, religie en filosofie in de tweede helft van de 19e eeuw in Engeland. Braeckman is een expert op het gebied van de filosofie van de biologie. In 2010 publiceerde hij samen met Etienne Vermeersch een overzicht van de geschiedenis van de filosofie, De rivier van Herakleitos, met daarin, en dat is uitzonderlijk, ook aandacht voor belangrijke wetenschappers als Newton, Einstein en Darwin. Een van zijn eerdere boeken is getiteld Darwins moordbekentenis.

Op een bepaald moment beseft Darwin wat de impact van zijn theorie is voor het christendom: zijn theorie over het ontstaan van soorten betekent de dood van god. Het is Nietzsche die de gedachte van de dood van god – moord – oppakt. Maar hoewel god dood is – en eigenlijk was god al dood sinds de Verlichting in de 17e eeuw - blijkt god als een kat met negen levens: voorlopig zijn we nog niet van god af. Religie is springlevend. Darwin weerlegt met een overdonderende hoeveelheid empirisch bewijs het scheppingsverhaal uit Genesis waarin god alle soorten in één keer schept. Darwin laat zien dat soorten evolueren. Veel mensen, vaak gelovigen, hebben moeite met de evolutietheorie omdat dat wordt aangevoeld als een ‘krenking van de mens’. Braeckman riposteert: ‘Maar in tegenstelling tot wat creationisten lijken te denken, doet evolutietheorie geen afbreuk aan de menselijke waardigheid.'


De audio CD’s (ook als download verkrijgbaar) uitgegeven door Home Academy zijn hoorcolleges die zijn gemonteerd en helder ingeleid. Het bijbehorende boekje met begeleidende teksten en bibliografie maakt het een verzorgd geheel. Het is het toppunt van uitgewerkte college aantekeningen. Home Academy heeft inmiddels tientallen hoorcolleges uitgegeven. Kennis was nog nooit zo makkelijk voor handen: het huishouden doen - behalve dan stofzuigen - luisterend naar een hoorcollege. De volgende serie lezingen van Braeckman zijn inmiddels alweer verschenen: Kritisch denken

Bron: Floris van den Berg (filosoof)

 

Het betoog van Johan Braeckman over de nalatenschap van Darwin is zeer de moeite waard. Nu het Darwinjaar achter ons ligt, verschijnt alsnog de cd-box met zijn hoorcolleges.


Wie een goede introductie wil in de evolutietheorie kan niet om de recent verschenen cd-box heen van de Vlaamse filosoof Johan Braeckman. In vier hoorcolleges van elk ruim een uur geeft hij uitleg over het werk van Charles Darwin en diens intellectuele nalatenschap. Braeckman is als hoofddocent verbonden aan de Universiteit van Gent en houdt zich bezig met de wijsgerige antropologie, met name vanuit het perspectief van de evolutietheorie. Hij is echter niet alleen een kundig, maar - wellicht nog belangrijker - ook een bevlogen docent.


De vraag is alleen: komt de cd-box niet te laat? Het Darwinjaar hebben we achter de rug. In 2009 was het 200 jaar geleden dat de vader van de evolutietheorie werd geboren én 150 jaar geleden dat diens hoofdwerk, 'The Origin of Species”, verscheen. Het resultaat was een hausse aan publicaties over Charles Darwin. Toch kun je niet stellen dat de bijdrage van Braeckman aan actualiteitswaarde heeft ingeboet. Integendeel. Hij geeft juist aan dat de evolutietheorie, en dan voornamelijk het mechanisme van natuurlijke selectie, de laatste jaren alleen maar invloedrijker is geworden, ook buiten de biologie.


U noemt natuurlijke selectie het belangrijkste mechanisme uit de geschiedenis van de wetenschap en de filosofie. Kunt u dit mechanisme uitleggen?
“Dit mechanisme maakt ons duidelijk hoe je op een blinde en niet-doelgerichte manier vormen van ontwerp kunt krijgen. Ik moet dat nuanceren: het is dan geen echt ontwerp, hooguit ógenschijnlijk een ontwerp. Je krijgt dan ordening vanuit wanorde. Het is alsof de natuur allerlei vormen uitprobeert zonder vooropgezet plan. De organismen die het best zijn aangepast aan de omgevingsomstandigheden hebben een meer dan gemiddelde kans om te overleven en zich voort te planten. Herhaal dit duizenden generaties lang en je krijgt al die schitterende adaptieve structuren die de natuur zo indrukwekkend maken, zoals vleugels, ogen, breinen, snavels, zweepstaartjes, enzovoort. ”

Evolutie is dus het gevolg van de niet-toevallige selectie van toevallige variatie. Het betoog van Johan Braeckman over de nalatenschap van Darwin is zeer de moeite waard. Nu het Darwinjaar achter ons ligt, verschijnt alsnog de cd-box met zijn hoorcolleges.

Bron: Sebastien Valkenberg