Godsdienstfilosofie
Bestaat God, en hoe verhoudt geloof zich tot wetenschap?
In de categorie Godsdienstfilosofie vindt u tal van hoorcolleges van gezaghebbende denkers als Herman Philipse, Etienne Vermeersch en Johan Braeckman, over vraagstukken die stuk voor stuk raken aan zin, geloof en twijfel: van Darwin en Galileï tot de historische Jezus, het hiernamaals en religie en geweld. Een uitnodigende, verdiepende reis langs eeuwenoude vragen.
Godsdienstfilosofie bij Home Academy
De categorie Godsdienstfilosofie van Home Academy verzamelt veertien hoorcolleges waarin geloof, rede en wetenschap voortdurend met elkaar in gesprek gaan. Herman Philipse vormt de rode draad: in “Godsdienstfilosofie” en “Godsgeloof of atheïsme?” onderzoekt hij of geloof in openbaring, wonderen en Gods bestaan rationeel te verdedigen is, terwijl “Wetenschap versus Godsdienst” de eeuwenlange spanning tussen Copernicus, Galileï, Darwin en Dawkins ontrafelt. Ook “Ethiek en evolutie” en “Vrijheid en verplichting” van zijn hand verbinden moraalfilosofie met dit thema.
Etienne Vermeersch benadert religie historisch-kritisch: in “Een geschiedenis van Jezus Christus” scheidt hij de historische Jezus van de Christus van het geloof, en in “Het hiernamaals” vergelijkt hij dodencultus en onsterfelijkheidsgeloof van Egypte tot het christendom.
Johan Braeckman belicht in “Darwin en de evolutietheorie” hoe diens werk ons wereldbeeld veranderde.
Joodse en christelijke tradities krijgen eigen aandacht: Tamarah Benima behandelt de Joodse beschaving, Hans Trapman bespreekt Erasmus en het humanisme, en Maarten van Buuren en Hans Achterhuis herlezen de Tien Geboden vanuit hedendaags perspectief.
In “In gods naam” onderzoeken Geert Lernout, Christophe Busch, Paul Scheffer, Patrick Loobuyck en Paul Cliteur samen de relatie tussen religie en geweld en radicalisering.
Wie verder wil kijken dan het westen, vindt in “Oosterse filosofie” een reis langs negen sprekers over wijsgerige tradities uit India, China, Tibet en Japan, terwijl Herman Philipse en Leo Samama in “Wittgenstein en de muziek” een verrassende zijstap maken naar taal, stilte en klank. Samen bieden deze colleges een indringend, veelzijdig overzicht van de grote vragen rond geloof, twijfel en wetenschap.
Veel gestelde vragen
1. Kun je met filosofische argumenten bewijzen dat God bestaat?
Filosofen hebben door de eeuwen heen verschillende argumenten ontwikkeld voor het bestaan van God. Zo bestaan er ontologische, kosmologische en teleologische godsbewijzen, die ieder vanuit een andere redenering tot het bestaan van God proberen te komen. In Godsdienstfilosofie onderzoekt Herman Philipse deze argumenten en kijkt hij kritisch naar de vraag in hoeverre ze overtuigend zijn. Ook bespreekt hij modernere benaderingen, zoals die van filosoof Richard Swinburne, waarin waarschijnlijkheid en religieuze ervaring een belangrijke rol spelen.
2. Wanneer is het redelijk om in een wonder te geloven?
Een wonder lijkt per definitie in strijd te zijn met wat we normaal gesproken over de wereld weten. Dat maakt de vraag interessant wanneer het redelijk is om een verslag van een wonder toch te geloven. In Godsdienstfilosofie behandelt Herman Philipse het beroemde argument over wonderen van filosoof David Hume. Ook de opstanding van Jezus wordt als voorbeeld onderzocht. Daarbij staat niet alleen centraal óf een wonder mogelijk is, maar vooral welk bewijs nodig is om te kunnen aannemen dat het werkelijk heeft plaatsgevonden.
3. Kan religie de basis vormen voor onze moraal?
Religieuze tradities hebben eeuwenlang een belangrijke rol gespeeld bij ideeën over goed en kwaad. Maar hebben mensen godsdienst nodig om te bepalen wat moreel juist is? In Godsdienstfilosofie bespreekt Herman Philipse verschillende pogingen om de moraal te funderen en maakt hij onderscheid tussen het verklaren en het rechtvaardigen van morele overtuigingen. Daarmee ontstaat een bredere filosofische vraag: waarop kunnen we onze normen en waarden baseren als religie niet noodzakelijk de fundering van de moraal is?
4. Zijn wetenschap en godsdienst noodzakelijk met elkaar in conflict?
Wetenschappelijke ontdekkingen hebben regelmatig tot botsingen met religieuze overtuigingen geleid, maar de verhouding tussen wetenschap en godsdienst is complexer dan een eenvoudige tegenstelling. In Wetenschap versus Godsdienst volgt Herman Philipse deze verhouding vanaf Copernicus en Galilei tot Darwin en Dawkins. Onderwerpen als evolutie, de ouderdom van de aarde, de Big Bang, creationisme en Intelligent Design laten zien hoe nieuwe wetenschappelijke inzichten bestaande religieuze verklaringen ter discussie hebben gesteld.
5. Waarom geloven mensen overal ter wereld in godsdiensten?
Vrijwel overal ter wereld zijn religieuze tradities ontstaan. Godsdienstfilosofie onderzoekt daarom niet alleen of religieuze overtuigingen waar of redelijk zijn, maar ook hoe het verschijnsel religie verklaard kan worden. In Godsdienstfilosofie bespreekt Herman Philipse verschillende wetenschappelijke en evolutionaire verklaringen. Zo komt de vraag aan bod of religie voordelen biedt voor het functioneren van groepen, een bijproduct is van andere menselijke eigenschappen of op een andere manier vanuit onze evolutie kan worden begrepen.
