De val van Rome

Een hoorcollege over het einde van het Romeinse Rijk en de Antieke beschaving

Door: Singor, Henk
Luisterduur:
Levertijd: Direct te downloaden of te beluisteren in de Home Academy Club
Datum uitgave: 2017
ISBN:


Samenvatting

De vraag naar de val van het Romeinse Rijk is niet eenvoudig te beantwoorden: het Romeinse Rijk was in de Late Oudheid gesplitst in twee helften. De westelijke ging in de loop van de vijfde eeuw inderdaad ten onder (in 476 werd de laatste West-Romeinse keizer afgezet), terwijl de oostelijke weliswaar inkromp, maar nog zo’n duizend jaar bleef bestaan als het rijk dat moderne historici het Byzantijnse Rijk noemen. Bovendien was door de verbreiding van het christendom het Romeinse Rijk sterk van karakter veranderd. Die verandering zorgde samen met de komst van nieuwe bevolkingsgroepen (de Volksverhuizingen van de vijfde en zesde eeuw) voor een fundamentele transformatie van de antieke wereld. Niettemin leefde de antieke wereld, zij het sterk veranderd, in vele opzichten nog voort. Het werkelijke einde daarvan kwam met de Arabische veroveringen in de zevende eeuw, die een nieuw tijdperk inluidden waarin de oude eenheid van het Middellandse Zeegebied, zo kenmerkend voor de antieke beschaving, voorgoed werd verbroken en een islamitische wereld tegenover de christelijke kwam te staan.

Dit hoorcollege is georganiseerd in samenwerking met HOVO Amsterdam.



Inhoudsopgave


College 1
H1. Inleiding: de aard van het historische probleem; periodisering in de geschiedenis; afbakening van de vraagstelling in ruimte en tijd; het belang van de verdeling in Oost en West; Romeins Rijk en antieke beschaving niet identiek.
H2. Het Romeinse Rijk in de laatste decennia van de vierde eeuw: sociaal-economische, politieke en militaire structuren.
H3. De antieke beschaving rond het jaar 400: religie en mentaliteit, literatuur en materiële beschaving.
H4. Het ‘Barbaricum’ over de grenzen: Germanen en andere Europese ‘barbaren’; de Hunnen. De Romeinse strategie tegenover de ‘barbaren’ en tegenover het naburige Nieuw-Perzische rijk.

College 2
H5. De Goten binnen het gebied van het Romeinse Rijk: 376 – 418
H6. Vandalen, Alanen, Sueven en Bourgondiërs binnen het gebied van het Romeinse Rijk: 407 – 429
H7. Het verlies van Brittannië en van delen van Gallië en Spanje voor het West-Romeinse Rijk
H8. Het verlies van Noord-Afrika aan de Vandalen; het West- en Oost-Romeinse Rijk tot 441.

College 3
H9. Machtsontplooiing en ineenstorting van de Hunnen, 441 – 453
H10. Het Visigotische koninkrijk en de opkomst van de Franken
H11. Het West-Romeinse Rijk feitelijk tot Italië beperkt; einde van het westerse keizerschap in 476.
H12. Het Ostrogotische koninkrijk in Itaië, 493-551

College 4
H13. Herleving van de macht van het Oost-Romeinse Rijk in late vijfde en zesde eeuw.
H14. De antieke beschaving rond het jaar 600: religie en mentaliteit, literatuur en materiële beschaving.
H15. De politieke wereld rond de Middellandse Zee in 600
H16. De grote oorlog tussen het Oost-Romeinse en het Nieuw-Perzische Rijk en zijn gevolgen.

College 5
H17. De opkomst van de islam en de eerste islamitische veroveringen tot 656
H18. Transformatie van het Oost-Romeinse of Byzantijnse Rijk in de zevende eeuw.
H19. Verdere islamitische veroveringen in de zevende en vroege achtste eeuw
H20. Het einde van de culturele eenheid rond de Middellandse Zee en het begin van de Europese middeleeuwen.


Over de spreker: Singor, Henk

Dr. Henk Singor is als docent verbonden aan de sectie Oude Geschiedenis van de Universiteit Leiden. Van zijn hand verscheen o.a. Grieken in oorlog; veldtochten en veldslagen in het klassieke Griekenland. Daarnaast is hij samen met Dr. F.G. Naerebout co-auteur van het handboek De Oudheid. Grieken en Romeinen in de context van de wereldgeschiedenis.