Literatuurgeschiedenis

Literatuurgeschiedenis

Literatuurgeschiedenis

Een hoorcollege over de geschiedenis van de Europese letteren

Door: Leerssen, Joep

Luisterduur: 7 uur en 52 minuten
Datum uitgave: 2007
ISBN: 9789085309789
Prijs: € 35,00


Samenvatting

In dit college wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste perioden in de Europese literatuurgeschiedenis aan de hand van acht thema’s. Deze thema’s spelen in bepaalde perioden een centrale rol in de Europese literatuur, maar zij kennen ook een voorgeschiedenis en een nawerking. Zo schakelt Joep Leerssen bij een thema als natuurgevoel moeiteloos over van de Romantiek terug naar de Klassieke Oudheid en door naar de jaren zestig van de 20ste eeuw. De gekozen thema’s zijn: avontuur, zuiverheid en vrouwendicht, historisch besef, classicisme en satire, natuurgevoel, realisme, vormdoorbreking, modernisme en postmoderne ironie.

De in dit college gebruikte teksten kunt u na  aanschaf van het college terugvinden bij ‘mijn downloads’.

Bij het hoorcollege hoort een synopsis, deze kunt u hier downloaden.

Deze uitgave is tot stand gekomen i.s.m. Crea Studium Generale UvA.



Inhoudsopgave


College 1. Zonder vrees of blaam: heldhaftigheid, ridderlijkheid en zuiverheid in en om de Middeleeuwen. Deel één.
H1. Inleiding: literatuur als cultureel geheugen
H2. Avonturen, epiek en verhalen
H3. Helden, krijgers en ruwe bonken

College 2. Zonder vrees of blaam: heldhaftigheid, ridderlijkheid en zuiverheid in en om de Middeleeuwen. Deel twee.
H4. Zelfbeheersing en ridderlijkheid
H5. Hoofse liefde en zuivere maagden
H6. Het doorzingen van de Middeleeuwen

College 3. De macht van de pen: Renaissance en Verlichting. Deel één.
H7. Wat we verstaan onder “Renaissance” en “Verlichting”
H8. De herontdekking van Tacitus
H9. Literatuur als ordening: neo-Aristoteliaanse poëtica en classicisme

College 4. De macht van de pen: Renaissance en Verlichting. Deel twee.
H10. Literaire controverses
H11. De schrijver als geweten van de samenleving
H12. Latere voorbeelden van maatschappijkritiek

College 5. Romantiek en realiteit: de negentiende eeuw. Deel één.
H13. Wat we verstaan onder “Romantiek” en “Realisme”
H14. Terug naar de Natuur
H15. Postromantisch natuurgevoel

College 6. Romantiek en realiteit: de negentiende eeuw. Deel twee.
H16. De roman en de onverkwikkelijkheden van het moderne leven
H17. Realisme als normdoorbreking
H18. Realisme als melodrama

College 7. Modern, moderner, postmodernst: de twintigste eeuw. Deel één.
H19. Twee soorten modernisme
H20. “Een systematische ontregeling van alles wat zin heeft”
H21. Vormdoorbreking, en dan?

College 8. Modern, moderner, postmodernst: de twintigste eeuw. Deel twee.
H22. Spel en spelen met spelregels: Het verhaal valt uit zijn rol
H23. Intertekstualiteit: de tekst en de resonantie
H24. Spel, ernst en de tentakels van het verhaal


Over de spreker: Leerssen, Joep

Prof. dr. Joep Leerssen is hoogleraar Europese Studies aan de Universiteit van Amsterdam en winnaar van diverse wetenschappelijke en literaire prijzen, waaronder de Spinozapremie en een Academiehoogleraarschap van de KNAW. Hij was gastonderzoeker in o.m. Harvard, Cambridge, Göttingen en de Parijse École Normale Supérieure. Zijn onderzoek gaat over culturele mythen en stereotypen en over de geschiedenis van nationaal besef en nationalisme. Van zijn hand verschenen o.m. De bronnen van het Vaderland, National Thought in Europe, Imagology, Encyclopedia of Romantic Nationalism in Europe en Spiegelpaleis Europa.

 


Recensies

NRC Handelsblad, 18 mei 2007   

Tranen om Primo Levi
Ger Groot 
De hele westerse literatuurgeschiedenis in acht uur samenvatten lijkt onmogelijk en toch weet Joep Leerssen, hoogleraar Moderne Europese Letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam, dat in deze cd-box meeslepend te doen. Daarvoor moet hij met zevenmijlslaarzen door de geschiedenis: vanaf Homerus tot Primo Levi - zo'n 3.000 jaar.

Het voordeel van zo'n tempo is dat zich voor de luisteraar (in auto of de trein) scherpe lijnen aftekenen, waarop hij zich duidelijk kan oriënteren. Af en toe houdt Leerssen halt om een auteur, genre of werk meer detailleerd te bespreken, vanwege de betekenis of exemplarische karakter voor de betreffende periode.

De hoofdpersoon in Leerssens geschiedenis is de Held. In de Homerische geschriften, Keltische sagen of de Indiaase Mahabharata is dat nog de ruwe bonk die op avontuur uitgaat en zich bewijst met zijn ponteneur. In de christelijke ridderromans raakt hij beschaafd, wordt ?vrouwelijker' - aldus Leerssen - en het classicisme en de Verlichting leren hem een held te worden van ideeën. De Romantiek ontdekt het gemoed als held en het realisme zoekt het voor diens avonturen in de alledaagsheid. Tenslotte maakt het modernisme de lezer tot held van de literatuur. Op hem komt het voortaan aan om in de verwarrende tekst die de schrijver hem voorzet zijn eigen weg te vinden.

Zo schematisch als dat klinkt, zo fascinerend weet Leerssen dit verhaal te illustreren met passende citaten en voorbeelden: uit de klassieke literatuur maar ook uit de science fiction, kinderliteratuur, muziek of soap opera. Onwillekeurig verbreedt zijn college zich daarmee tot een heel cultuurhistorisch panorama.

Hoe langer Leerssen vertelt, hoe pakkender zijn verhaal wordt. Even elegant als ontspannen trekt hij onverwachte lijnen van de literaire naar de politieke geschiedenis, schetst hij in een paar woorden het klimaat van een hele eeuw of weet hij in een raak gekozen citaat juist uit de kleinste woorden de grootste betekenis te halen. Onwillekeurig neem je je onderweg voor om na thuiskomst al die werken ook stuk voor stuk zélf te gaan lezen: waarschijnlijk het hoogste wat een college Literatuurgeschiedenis bereiken kan.

Helemaal zonder risico zijn deze cd's niet. Want in de korte passages die Leerssen voorleest komt de wérkelijke kracht van grote literatuur pas tot uitdrukking. Wurgend mooi eindigt hij zijn college met de slotpassage uit Primo Levi's Het periodiek systeem. Aangrijpender nog is het einde van de zesde cd, over het realisme, dat besluit met de laatste bladzijden uit Louis Paul Boons Kapellekensbaan. Beide keren sprongen mij de tranen in de ogen - en zoiets kan je op de snelweg beter niet overkomen.

Bron: NRC Handelsblad, 18 mei 2007