Mulisch

Een hoorcollege over het oeuvre van Harry Mulisch

Door: Mathijsen, Marita
Luisterduur: 6 uur en 32 minuten
Levertijd: Direct te downloaden of onbeperkt streamen via de Home Academy Club
Datum uitgave: 2012
ISBN: 9789085309017


Samenvatting

Het oeuvre van Harry Mulisch is complex en intrigerend. Die complexiteit staat de samenhang niet in de weg, en die samenhang sluit op zijn beurt weer niet de verrassing uit. Bepaalde thema’s keren terug, maar steeds in verschillende inkledingen. Er zijn vaste personages, maar de vermom­mingen wisselen zo dat het niet makkelijk is om het patroon erachter te ontdekken. Vanaf zijn boekdebuut in 1952 tot zijn laatste roman in 2001 is zijn stijl sterk gewijzigd, maar de grote vragen die hij in zijn werk stelt, zijn dezelfde gebleven. In zes hoorcolleges analyseert Mulisch-kenner Marita Mathijsen zijn oeuvre, vanaf de vroegste werken tot de laatste, inclusief de nog niet gepubliceerde uit de nalatenschap.

Bij het hoorcollege hoort een lijst met aanbevolen literatuur, deze kunt u hier downloaden.

Dit college is tot stand gekomen i.s.m. Spui 25.

 



Inhoudsopgave


College 1. Eerste periode: het ontstaan van het schrijverschap
H1. De geboorte van een schrijver
H2. Het eerste boek
H3. archibald strohalm: de doorbraak

College 2. Tweede periode: vernietiging als kunstbegrip
H4. Biografische ontwikkelingen
H5. De diamant: een schelmenroman
H6. Productiviteit en positionering

College 3. Derde periode: wantrouwen in de fictie
H7. De Eichmann-ervaring
H8. De mislukkingen in de fictie
H9. Volop in de politiek

College 4. Vierde periode: de terugkeer van de romanschrijver
H10. Twee vrouwen en de Orpheusmythe
H11. De aanslag: opnieuw de oorlog
H12. Hoogste tijd en de grondslagen van het schrijverschap

College 5. Vijfde periode: het scheppingsexperiment
H13. De apotheose
H14. De ontdekking van de hemel en De procedure
H15. De laatste roman: Siegfried

College 6. Thema’s, vaste personages en onvoltooide werken
H16. Vaste personages
H17. Landschappen, elementen en thema’s
H18. De nalatenschap


Over de spreker: Mathijsen, Marita

Prof. dr. Marita Mathijsen is emeritus hoogleraar Nederlandse Letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Zij is gespecialiseerd op het gebied van de negentiende-eeuwse literatuur en cultuur. Voor haar werkzaamheden ontving zij de Prins Bernhard Fonds Prijs voor de Geesteswetenschappen. Haar boek De geest van de dichter (1990) werd bekroond met de Multatuliprijs. In 2002 verscheen De gemaskerde eeuw, over de mentaliteit van de negentiende eeuw. Haar cultuurhistorische studie Historiezucht verscheen op de lijst van beste historische boeken van 2013. Ze is ook bekend om haar essays en columns, o.a. in NRC. Bij Home Academy verschenen van haar de hoorcolleges De waarde van het woord, Mulisch en De hang naar historie.


Recensies

Mathijsen over Mulisch Harry Mulisch als hoorcollege. Bij Home Academy verscheen een box met 6 cd\'s (€ 44,95) waarop Marita Mathijsen, oud-hoogleraar Nederlandse Letterkunde en executes testamentair, niet alleen het bekende oeuvre bespreekt van de in 2010 overleden schrijver, maar ook ongepubliceerde dagboeken en aantekeningen. De uitgever presenteert de lezingen als \'de eerste literaire biografie\' van Harry Mulisch.

Bron: Volkskrant van 14-07-2012

 

De grondslagen van Harry Mulisch Emeritus-hoogleraar Marita Mathijsen heeft het oeuvre van Harry Mulisch zowel voor kenners als leken ontgonnen. Zij deed dit in zes lezingen van ongeveer een uur, die gratis toegankelijk waren voor geïnteresseerden bij Spui 25. Mathijsen heeft het volledige oeuvre geanalyseerd, op een bewonderenswaardige wijze. Ze overziet het geheel vanuit de kleinste details, ze geeft het achterdoek zodat de werken en de schrijver Mulisch beter te begrijpen zijn en ze legt de link tussen feit en fictie, tussen wetenschap en verbeeldingskracht. Het is een doorwrochte Mulischkaleidoscoop geworden.

Iedere CD beslaat een periode. CD 1 gaat in op het ontstaan van het schrijverschap. Mathijsen bespreekt zijn debuut, het verhaal ‘De kamer’, de novelle Tussen hamer en aambeeld en Archibald Strohalm. Ze besteedt veel aandacht aan de themata die (dan al) zichtbaar zijn: het schrijven zelf, toeval, tijd, schuld en onschuld. Mulisch zei: ‘Een schrijver word je niet, dat ben je.’ Mathijsen laat de groeiperiode van Mulisch zien en ze toont aan hoe zijn leven van invloed is geweest op de vorming van zijn schrijverschap. Op CD 2 geeft ze inzicht in de positionering van de schrijver. Mulisch durft zichzelf na het ontvangen van de Reina Prinsen Geerligs-prijs voor Archibald Strohalm als volwaardig schrijver te presenteren aan de buitenwereld. De rode draad in dit uur college vormt het thema van de vernietiging. Vernietiging als kunstbegrip.

CD 3 behandelt het wantrouwen dat Mulisch kreeg in de fictie. Hij raakte in een schrijversimpasse door zijn actieve deelname aan een veranderende maatschappij. Beginpunt is De zaak 40/61, een verslag van het proces tegen de oorlogsmisdadiger Adolf Eichmann. Mulisch woont dit proces bij en dat brengt hem uit zijn evenwicht. Na dit boek probeert Mulisch tien jaar lang wel te schrijven, maar allerlei nieuwe romans waaraan hij begint, mislukken. Mathijsen gaat uitgebreid in op twee romans waar hij veel energie in stak, maar die nooit gepubliceerd zijn: De toekomst van gisteren en De ontdekking van Moskou. Langzaamaan komt zijn geloof in de fictie terug. Na de geboorte van zijn eerste dochter begint hij met het schrijven van poëzie en dat brengt hem terug naar de fictie. CD 4 gaat in op de terugkeer van de romanschrijver. Mathijsen belicht Twee vrouwen, Mijn getijdenboek, Oude lucht, De Aanslag, Hoogste tijd en Grondslagen van de mythologie van het schrijverschap.

Met CD 5 komen we bij de apotheose. Deze periode staat bij Mulisch in het teken van het scheppen van leven. Mathijsen laat zien hoe de klassieke mythen door Mulisch gebruikt worden, maar vooral hoe hij als een zeventiende eeuwse homo universalis aemuleert. Hij wendt de mythes aan om een eigen mythe te schrijven. De elementen, De ontdekking van de hemel en De procedure staan centraal. Cd 6 vat alle thema’s, vaste personages, landschappen samen. In het laatste hoofdstuk gaat ze in op het nagelaten werk.

Al voor het overlijden van Harry Mulisch (30 oktober 2010) werd zij door hem aangesteld als literair testamentair executeur, samen met Arnold Heumakers en Robbert Ammerlaan. Met Heumakers gaf zij de laatste onvoltooide novelle van Mulisch uit: De tijd zelf (Amsterdam, De Bezige Bij, 2011).

Bij ieder werk van Mulisch geeft Mathijsen een heldere inhoudsweergave, zodat haar verhaal ook goed te volgen is voor diegenen die niet het gehele oeuvre van Mulisch tot zich hebben genomen. Haar analyses maken hongerig. Na het luisteren naar de achttien hoofdstukken duik je vol enthousiasme de kast in om boeken te herlezen of zoek je op internet naar exemplaren van boeken die je nog niet gelezen hebt. Vanuit faits divers, themata, motieven en biografische gegevens schetst ze de intrigerende wereld van Harry Mulisch. Ze laat zien dat hij zichzelf met recht op een voetstuk plaatste. Hij is een schrijver van wereldformaat, omdat hij ons via grote themata laat nadenken over de wereld om ons heen, over onszelf en ons menszijn. Mathijsen overtuigt ons van zijn grootse schrijverschap door de werken te laten spreken. Een betere advocaat zou Mulisch zich niet hebben kunnen wensen! Miriam Piters

Bron: Tzum Literair weblog 27-10-2012