Vaderlandsliefde

Vaderlandsliefde

Vaderlandsliefde

Hoorcollege over nationalisme en nationaal gevoel in Europa

Door: Leerssen, Joep

Luisterduur: 7 uur 33 minuten
Datum uitgave: 10/09/2008
ISBN: 9789085309505
Prijs: 35,00


Samenvatting

Het nationalisme beheerst sinds twee eeuwen het Europese politieke denken. Het is een onderwerp waarbij iedereen zich betrokken voelt en waarover iedereen een mening heeft. Het leidt tot hevige debatten en geschillen in de samenleving. Vaak worden begrippen als “natie” en “nationalisme” daarbij in tegenstrijdige en uiteenlopende betekenissen gebruikt en met een gebrekkige kennis over de cultuurhistorische achtergronden. Joep Leerssen zet in dit hoorcollege de zaken op een rij.

Wat is de oorsprong van het huidige statensysteem in Europa en in hoeverre weerspiegelt dat statensysteem onderliggende nationale identiteiten? Is de natie een politiek, cultureel of etnisch begrip? Wanneer is het nationalisme ontstaan als politiek programma en welke invloed heeft het op de Europese geschiedenis uitgeoefend? Wat kan de geschiedenis ons leren voor onze hedendaagse conflicten over burgerschap, cultuur en identiteit?

Download de bijlage van het hoorcollege Vaderlandsliefde.

Deze uitgave is tot stand gekomen i.s.m.Ā Crea Studium Generale UvA.


Inhoudsopgave


College 1. Wat is een vaderland, waar ligt het en sinds wanneer?
H1. Inleiding: volk en vrijheid
H2. Nationalisme: Ć©Ć©n natie per staat, Ć©Ć©n staat per natie
H3. Grenzen tussen samenlevingen, verschillen tussen culturen

 

College 2. Het begin van de moderne staat
H4. Middeleeuwse rijken en hun gebieden
H5. De koningsmacht als centraliserend element
H6. Van rijk naar staat: Lodewijk XIV en de grenzen van Frankrijk

 

College 3. De natie aan de macht, de natie aan het woord
H7. De staat als contract: de ontwikkeling van het Verlichtingspatriottisme
H8. De burgerij als ‘natie’ en de Franse Revolutie
H9. Weg met de tradities? Verzet tegen de eenheidsmoderniteit

 

College 4. De schaduw van Napoleon en de geboorte van het nationalisme
H10. Voorgeschiedenis: karakter, volksaard en cultuur
H11. Herder en de cultivering van de eigen nationaliteit
H12. Fichte: de natie als historisch continu feit en moreel imperatief

 

College 5. De negentiende-eeuwse natiestaat: eenwording en eenvormigheid
H13. Volkssoevereiniteit en centralisme
H14. De staat en zijn cultuurpolitiek
H15. ‘Eenheid, recht en vrijheid’: Duitsland en ItaliĆ«

 

College 6. Cultuur en geopolitiek: de herverkaveling van de keizerrijken
H16. Nationalisme als separatisme
H17. Etnicisme: taal en taalgebied, natie en staatsgrenzen
H18. Irredentisme: Italiƫ en Griekenland

 

College 7. Rassendenken en etnisch nationalisme: 1845-1945
H19. Rassendenken en de invloed van Gobineau
H20. Degeneratie, regeneratie
H21. Een sterke man voor een sterk volk: eugenetica en totalitarisme

 

College 8. Postnationalisme: de twintigste eeuw
H22. Renan en de natie als solidariteitsgemeenschap
H23. De staat aan banden: van Volkenbond tot Europese Unie
H24. ‘Identity politics’ en de natiestaat


Over de spreker: Leerssen, Joep

Prof. dr. Joep Leerssen is hoogleraar Europese Studies aan de Universiteit van Amsterdam en winnaar van diverse wetenschappelijke en literaire prijzen, waaronder de Spinozapremie en een Academiehoogleraarschap van de KNAW. Hij was gastonderzoeker in o.m. Harvard, Cambridge, Gƶttingen en de Parijse Ɖcole Normale SupĆ©rieure. Zijn onderzoek gaat over culturele mythen en stereotypen en over de geschiedenis van nationaal besef en nationalisme. Van zijn hand verschenen o.m. De bronnen van het Vaderland, National Thought in Europe, Imagology, Encyclopedia of Romantic Nationalism in Europe en Spiegelpaleis Europa.